{"id":14060,"date":"2018-02-23T13:19:55","date_gmt":"2018-02-23T10:19:55","guid":{"rendered":"https:\/\/adcmemorial.org?p=14060"},"modified":"2018-02-27T01:24:58","modified_gmt":"2018-02-26T22:24:58","slug":"oswiecim-dla-wszystkich-o-zniewazeniu-pamieci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/news\/oswiecim-dla-wszystkich-o-zniewazeniu-pamieci\/","title":{"rendered":"O\u015bwi\u0119cim dla wszystkich. O \u201czniewa\u017ceniu pami\u0119ci\u201d."},"content":{"rendered":"

Dawniej, gdy mia\u0142am okazj\u0119 pisa\u0107 o sztuce jako formie protestu, o ARTiwistach i ich akcjach, o prawie do wolno\u015bci wypowiedzi oraz prawie do krytyki, zaznacza\u0142am na wst\u0119pie, \u017ce ocenia\u0107 warto\u015bci artystycznej perfmormanc\u2019\u00f3w nie zamierzam. Zadaniem krytyk\u00f3w sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej jest jej ocena, a ja jestem od tego, by stawa\u0107 w obronie prawa do protestu, prawa do krytyki w\u0142adzy, a nawet prawa do rzucenia wyzwania spo\u0142ecze\u0144stwu.<\/span><\/p>\n

Jednak przez te wszystkie lata i ja zacz\u0119\u0142am wyr\u00f3\u017cnia\u0107 kryteria sukcesu artystycznych protest\u00f3w. Celem owej sztuki jest oburzy\u0107, zaczepi\u0107, zmusi\u0107 do reakcji. St\u0105d te\u017c i prze\u015bladowania artyst\u00f3w s\u0105 niejako wyznacznikiem sukcesu ich wyst\u0105pienia. \u00a0Je\u015bli nikt nie rzuci\u0142 si\u0119 na protestuj\u0105cych artyst\u00f3w, nikt nie pr\u00f3bowa\u0142 ich zatrzyma\u0107 i poci\u0105gn\u0105\u0107 do odpowiedzialno\u015bci prawnej, je\u015bli nie zostali oni zatrzymani i pos\u0105dzeni o zdrad\u0119 oraz blu\u017anierstwo, je\u015bli nie byli podejrzani o niepoczytalno\u015b\u0107 \u2013 ich wysi\u0142ek wydaje si\u0119 p\u00f3j\u015b\u0107 na marne. Tym bardziej, je\u015bli manifest nie zadziwia\u0142, nie prowokowa\u0142 i nie doprowadza\u0142 otoczenia do bia\u0142ej gor\u0105czki.<\/span><\/p>\n

Akcja prowokacyjna zawsze dra\u017cni, m\u0119czy, wywo\u0142uje z\u0142o\u015b\u0107. P\u00f3\u0142 biedy, je\u015bli jej celem s\u0105 tylko rz\u0105dz\u0105cy \u2013 wtedy prawdopodobnie zez\u0142o\u015bci si\u0119 tylko w\u0142adza (jak w przypadku s\u0142awnego <\/span>rosyjskiego <\/span>graffiti grupy \u201cVoina\u201d<\/a> (t\u0142um. \u201cWojna\u201d) na mo\u015bcie w Petersburgu z 2010 roku, gdy publiczno\u015b\u0107 odnios\u0142a si\u0119 do akcji jak do dobrego \u017cartu). Trudniejsze zadanie maj\u0105 Ci, kt\u00f3rzy rzucaj\u0105 wyzwanie ludziom wsp\u00f3\u0142czesnym, nam. <\/span><\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce wyst\u0119puj\u0105cy w marcu 2017 roku w O\u015bwi\u0119cimiu<\/a> przy wej\u015bciu na teren obozu \u201cperformerzy\u201d (jak sami siebie okre\u015blaj\u0105), osi\u0105gn\u0119li sukces \u2013 \u015bci\u0105gn\u0119li na siebie nienawi\u015b\u0107 w\u0142adzy, muzeum i spo\u0142ecze\u0144stwa. Ich wysi\u0142ki doceni\u0142 i s\u0105d \u2013 p\u00f3\u0142tora roku wi\u0119zienia dla jednego z organizator\u00f3w, rok i dwa miesi\u0105ce dla drugiego. Do tego dochodz\u0105 oczywi\u015bcie kara grzywny, zakaz wykonywania zawodu, wydalenie z Polski (gdzie obaj arty\u015bci studiowali re\u017cyseri\u0119). Co o\u015bmielili si\u0119 wymy\u015bli\u0107 ci \u201eniegodziwcy i z\u0142odzieje\u201d? \u00a0Czym wywo\u0142ali tak\u0105 burz\u0119? \u00a0Sam pomys\u0142 performanc\u2019u by\u0142 do\u015b\u0107 prosty: wyj\u015b\u0107 grup\u0105 m\u0142odzie\u017cy do s\u0142ynnej bramy by\u0142ego obozu koncentracyjnego Auschwitz- Birkenau, usi\u0105\u015b\u0107 przy niej, rozebra\u0107 si\u0119 do naga i zaku\u0107 si\u0119 w kajdanki, a nast\u0119pnie powiesi\u0107 na bramie s\u0142owo \u201emi\u0142o\u015b\u0107\u201d (z jakiego\u015b powodu po angielsku, co tylko podkre\u015bla panuj\u0105c\u0105 tam hipisowsk\u0105 atmosfer\u0119) i modli\u0107 si\u0119 o pok\u00f3j. Trudno nazwa\u0107 to powa\u017cn\u0105 prowokacj\u0105, cho\u0107 u\u017cyto jeszcze efekt\u00f3w dymnych i d\u017awi\u0119kowych (petardy), co przestraszy\u0142o nawet samych uczestnik\u00f3w akcji (okazuje si\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nie wiedzia\u0142a o przygotowanych efektach specjalnych). <\/span><\/p>\n

Najstraszniejszym elementem performanc\u2019u (czy jest kto\u015b, kto tego \u017cywo nie<\/span> omawi<\/span>a\u0142?) okaza\u0142o si\u0119 symboliczne zabicie zwierz\u0119cia ofiarnego, nazywanego przez dziennikarzy \u201cniewinn\u0105 owc\u0105\u201d. Zabicie niewinnej owcy <\/span>p<\/span>ot\u0119pili nawet sami nadzy wykonawcy \u2013 okaza\u0142o si\u0119 to dla nich nieprzyjemn\u0105 niespodziank\u0105 (do czego by\u0142a potrzebna owca – wiedz\u0105 tylko sami organizatorzy). Dziennikarze opisuj\u0105cy akcj\u0119 sami cz\u0119sto nie mogli ukry\u0107 zdziwienia: \u201cwzywali do nieprzelewania krwi, a sami krew przelali\u201d (modlili si\u0119 o pok\u00f3j, \u00a0a sami owc\u0119 zar\u017cn\u0119li). Rzesza internaut\u00f3w na forach internetowych chwyta\u0142a si\u0119 za g\u0142ow\u0119, wszystkim by\u0142o \u017cal owcy (je\u015bli wszyscy z komentator\u00f3w byli wegetarianami-nie mam pyta\u0144, jednak\u017ce \u015bmiem w to w\u0105tpi\u0107). S\u0105d podzieli\u0142 opinie internaut\u00f3w \u2013 za zab\u00f3jstwo niewinnej owcy w \u201cnieprzeznaczonym do tego miejscu\u201d, arty\u015bci zostali dodatkowo obci\u0105\u017ceni kar\u0105 grzywny oraz zostali obj\u0119ci zakazem posiadania zwierz\u0105t na okres lat 10. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zabija\u0107 owce \u00a0humanitarnie mo\u017cna tylko w specjalnie przeznaczonych dla tego<\/span> celu <\/span>miejscach (to znaczy, w ubojniach); rze\u017anikom i wszystko mog\u0105cym specjalistom ze sfery \u201euboju byd\u0142a\u201d nikt przecie\u017c nie zabrania posiadania zwierz\u0105t! <\/span><\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce owca (od\u015bwi\u0119tny tytu\u0142 \u201eniewinna\u201d wskazuje na to, \u017ce bywaj\u0105 i owce \u201ewinne\u201d) jest jedynym oryginalnym elementem akcji u bram O\u015bwi\u0119cimia. \u00a0Je\u015bli kto\u015b ma na to ochot\u0119, mo\u017ce doszuka\u0107 si\u0119 w niej motyw\u00f3w biblijnych: sk\u0142adanie ofiary przez Abrahama, kt\u00f3remu w ostatnim momencie pozwolono ofiarowa\u0107 baranka zamiast syna \u2013 wyra\u017any symbol odmowy ludob\u00f3jstwa. Poza tym, wszystko by\u0142o przeprowadzone wed\u0142ug standardowych kanon\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego artystycznego protestu, gdzie obowi\u0105zkowo trzeba by\u0107 nagim, a kajdanki i petardy s\u0105 bardzo mile widziane. Na nagich cia\u0142ach modl\u0105cych si\u0119 o pok\u00f3j by\u0142y wypisane miasta i cz\u0119\u015bci \u015bwiata, gdzie pokoju brak, jednak\u017ce<\/span> napisy na nagich cia\u0142ach tak\u017ce s\u0105 cz\u0119stym zjawiskiem<\/span>.<\/span><\/p>\n

Czy pok\u00f3j, mi\u0142o\u015b\u0107, obna\u017cenie si\u0119 s\u0105 przest\u0119pstwem? Zapomnijmy ju\u017c o zwierz\u0119ciu ofiarnym \u2013 za owc\u0119 arty\u015bci zostali ukarani osobno, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w i uczestniczek i tak nie czuje si\u0119 winna zar\u017cni\u0119cia barana. Co tak d\u0142ugo badali \u015bledczy? Za co skaza\u0142 artyst\u00f3w polski s\u0105d? Tak jak i w g\u0142o\u015bnej na ca\u0142y \u015bwiat <\/span> sprawie Pussy Riot<\/a> protestuj\u0105cych w soborze Chrystusa Zbawiciela w Moskwie, przest\u0119pstwo polega\u0142o na blu\u017anierstwie; na obrazie uczu\u0107 i, jak w<\/span> oficjalnych komunikatach twierdzi muzeum,<\/span> na \u201ewykorzystaniu symbolu Auschwitz dla jakiejkolwiek manifestacji, co jest rzecz\u0105 oburzaj\u0105c\u0105 i niedopuszczaln\u0105\u201d. <\/span><\/p>\n

Oznacza to, \u017ce administracja muzeum przy wsparciu polskich prokurator\u00f3w i s\u0119dzi\u00f3w, zabrania nam wszystkim symbolicznego rozumienia O\u015bwi\u0119cimia; zabrania m\u00f3wienia o tragicznej dla wielu wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci w kontek\u015bcie tragedii obozu z przesz\u0142o\u015bci. <\/span>Zabrania <\/span>por\u00f3wnywa\u0107 cierpienia umieraj\u0105cych ka\u017cdego dnia w wyniku przemocy i piek\u0142a wojny dzieci (to, czemu w\u0142a\u015bciwie by\u0142a po\u015bwi\u0119cona akcja os\u0105dzonych artyst\u00f3w) \u2013 z tym cierpieniem, kt\u00f3rego do\u015bwiadczali wi\u0119\u017aniowie obozu koncentracyjnego. <\/span><\/p>\n

Zgodnie ze stanowiskiem muzeum, prokuratury i s\u0105du logicznym posuni\u0119ciem jest przyj\u0119ta w styczniu przez Sejm, a w lutym \u00a0przez Senat, g\u0142o\u015bna ustawa zakazuj\u0105ca nazywania tego, jak i pozosta\u0142ych oboz\u00f3w \u015bmierci \u201cpolskimi\u201d i twierdzi\u0107, \u017ce Polacy uczestniczyli w przest\u0119pstwach nazist\u00f3w w trakcie drugiej wojny \u015bwiatowej oraz obarcza\u0107 ich za nie odpowiedzialno\u015bci\u0105. Teraz \u201ezakaz u\u017cycia symbolu\u201d jest potwierdzony prawnie. Racja, z wa\u017cnym zastrze\u017ceniem, \u017ce za przest\u0119pstwo nie uwa\u017ca si\u0119 aktywno\u015bci w ramach artystycznej lub naukowej dzia\u0142alno\u015bci. W innym przypadku prokuratorzy zostaliby na pewno zawaleni prac\u0105: \u015bledztwo w sprawie rozpowszechnienia znanego na ca\u0142ym \u015bwiecie komiksu <\/span>\u201cMaus\u201d<\/span> o losie \u017byda polskiego pochodzenia \u2013 W\u0142adka Szpigelmana oraz jego syna (autora komiksu), gdy\u017c w tym komiksie wiele zosta\u0142o napisane o niechlubnej roli polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa w historii holocaustu; rozliczenie si\u0119 z niekt\u00f3rymi filmami Andrzeja Wajdy, w kt\u00f3rych polscy bohaterowie popieraj\u0105 hitlerowc\u00f3w poni\u017caj\u0105cych \u017byd\u00f3w; zakrycie archiwum i utajnienie ju\u017c opublikowanych materia\u0142\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W moich oczach nie ma \u017cadnej winy historycznej: r\u00f3\u017cni ludzie nie brali udzia\u0142u w przest\u0119pstwach nazist\u00f3w \u2013 niekt\u00f3rzy byli Polakami, niekt\u00f3rzy Niemcami; Ci, kt\u00f3rzy si\u0119 przeciwstawili, w r\u00f3wnej mierze zas\u0142uguj\u0105 na szacunek i wdzi\u0119czno\u015b\u0107 – narodowo\u015b\u0107 i obywatelstwo nie graj\u0105 tutaj \u017cadnej roli. Problem nie le\u017cy w historycznej winie, a w tym, \u017ce nale\u017cy zna\u0107 prawd\u0119 o przesz\u0142o\u015bci, a nie j\u0105 ukrywa\u0107, zaprzecza\u0107 jej lub j\u0105 zakazywa\u0107. Zbrodni przeciwko ludzko\u015bci winni s\u0105 wszyscy \u017cyj\u0105cy, pr\u00f3cz tych, kt\u00f3rzy si\u0119 jej sprzeciwiali lub sprzeciwiaj\u0105. Za zbrodnie naszych czas\u00f3w, oczywi\u015bcie, jeste\u015bmy winni my wszyscy. <\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug s\u0142\u00f3w jednego z autor\u00f3w performanc\u2019u u bram O\u015bwi\u0119cimia, jego i jego zwolennik\u00f3w \u201czrozumiej\u0105 wtedy, kiedy ujrz\u0105 nie cia\u0142o owieczki, a kiedy zacznie si\u0119 wojna, a oni b\u0119d\u0105 si\u0119 zastanawia\u0107: dlaczego nikt nie protestowa\u0142? Oni w\u0142a\u015bnie protestowali i byli za to wtr\u0105cani do wi\u0119zienia.\u201d O\u015bwi\u0119cim \u2013 prawdziwy, tragiczny \u2013 nie nale\u017cy do administracji muzeum. To nie oni powinni decydowa\u0107 kto i jak mo\u017ce u\u017cywa\u0107 symbolu Auschwitz. Wsadza\u0107 do wi\u0119zienia tych, kt\u00f3rzy protestuj\u0105 przeciwko wojnie \u2013 za co zgin\u0119\u0142o wielu wi\u0119\u017ani\u00f3w nazistowskich oboz\u00f3w koncentracyjnych, jest prawdziwym zniewa\u017ceniem pami\u0119ci.<\/span><\/p>\n

Stefania Kulayeva<\/span>, blog<\/a> of Radio Liberty<\/span><\/em><\/p>\n

\n

T\u0142<\/span>umaczenie – Patrycja Pompa\u0142<\/span>a<\/span>
\n<\/em><\/p>\n

Zdj\u0119<\/span>\u0107<\/span>e portalu syg.ma<\/a><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dawniej, gdy mia\u0142am okazj\u0119 pisa\u0107 o sztuce jako formie protestu, o ARTiwistach i ich akcjach, o prawie do wolno\u015bci wypowiedzi oraz prawie do krytyki, zaznacza\u0142am na wst\u0119pie, \u017ce ocenia\u0107 warto\u015bci artystycznej perfmormanc\u2019\u00f3w nie zamierzam. Zadaniem krytyk\u00f3w sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej jest jej…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14048,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"strategy_cases":[],"campaign":[],"archive":[],"filter-content":[531],"regions":[],"class_list":["post-14060","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"featured_image_urls_v2":{"full":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",1920,1080,false],"thumbnail":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file-125x125.jpeg",125,125,true],"medium":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file-300x169.jpeg",300,169,true],"medium_large":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file-768x432.jpeg",640,360,true],"large":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file-500x281.jpeg",500,281,true],"1536x1536":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",1536,864,false],"2048x2048":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",1920,1080,false],"pub-thumb":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file-220x124.jpeg",220,124,true],"post-thumb":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file-170x170.jpeg",170,170,true],"wcicon":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",48,27,false],"wcsquare":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",300,169,false],"wcsmall":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",250,141,false],"wcstandard":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",550,309,false],"wcbig":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",800,450,false],"wcfixedheightsmall":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",320,180,false],"wcfixedheightmedium":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",533,300,false],"wcfixedheight":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",889,500,false],"wccarouselsmall":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",210,118,false],"wccarousel":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",400,225,false],"wcslider":["https:\/\/adcmemorial.org\/wp-content\/uploads\/file.jpeg",889,500,false]},"post_excerpt_stackable_v2":"

Dawniej, gdy mia\u0142am okazj\u0119 pisa\u0107 o sztuce jako formie protestu, o ARTiwistach i ich akcjach, o prawie do wolno\u015bci wypowiedzi oraz prawie do krytyki, zaznacza\u0142am na wst\u0119pie, \u017ce ocenia\u0107 warto\u015bci artystycznej perfmormanc\u2019\u00f3w nie zamierzam. Zadaniem krytyk\u00f3w sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej jest jej ocena, a ja jestem od tego, by stawa\u0107 w obronie prawa do protestu, prawa do krytyki w\u0142adzy, a nawet prawa do rzucenia wyzwania spo\u0142ecze\u0144stwu. Jednak przez te wszystkie lata i ja zacz\u0119\u0142am wyr\u00f3\u017cnia\u0107 kryteria sukcesu artystycznych protest\u00f3w. Celem owej sztuki jest oburzy\u0107, zaczepi\u0107, zmusi\u0107 do reakcji. St\u0105d te\u017c i prze\u015bladowania artyst\u00f3w s\u0105 niejako wyznacznikiem sukcesu ich wyst\u0105pienia. \u00a0Je\u015bli nikt nie…<\/p>\n","category_list_v2":"Uncategorized","author_info_v2":{"name":"admin3","url":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/author\/admin3\/"},"comments_num_v2":"0 comments","amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14060","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14060"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14060\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14072,"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14060\/revisions\/14072"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14048"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14060"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14060"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14060"},{"taxonomy":"strategy_cases","embeddable":true,"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/strategy_cases?post=14060"},{"taxonomy":"campaign","embeddable":true,"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/campaign?post=14060"},{"taxonomy":"archive","embeddable":true,"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/archive?post=14060"},{"taxonomy":"filter-content","embeddable":true,"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/filter-content?post=14060"},{"taxonomy":"regions","embeddable":true,"href":"https:\/\/adcmemorial.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/regions?post=14060"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}